18.12.2003, Wiadomości Handlowe

Zasady funkcjonowania unii celnej w Unii Europejskiej

Zgodnie z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską(1) jedną z podstaw jej funkcjonowania jest unia celna. W maju 2004 roku Polska oraz pozostałe wstępujące do Unii Europejskiej państwa zostaną objęte zasadami funkcjonowania unii celnej. Obecnie tworzą ją państwa członkowskie oraz związane ze wspólnotą Turcja, Andora oraz San Marino. Unia celna obejmuje całą wymianę towarową i opiera się na zakazie stosowania ceł przywozowych oraz wywozowych między państwami członkowskimi Unii Europejskiej oraz opłat o skutkach równoważnych. Jednolita polityka celna gwarantuje swobodny przepływ towarów poprzez zniesienie barier taryfowych oraz likwidację barier technicznych i fizycznych (w przypadku Polski oznacza to zniesienie granicy lądowej pomiędzy Polską a Niemcami, Czechami, Słowacją oraz Litwą). Stosowanie w Unii Europejskiej wspólnej polityki celnej oznacza dla Polski również - albo przede wszystkim - zmianę w przepisach prawa.
Z dniem akcesji Polski do Unii Europejskiej przestaną obowiązywać liczne przepisy z zakresu prawa celnego, które zostaną zastąpione rozporządzeniami Rady, Wspólną Taryfą Celną, konwencjami i umowami międzynarodowymi. I tak w maju 2004 roku zostanie uchylony kodeks celny(2) oraz wszystkie akty wykonawcze wydane na jego podstawie, równocześnie przestanie obowiązywać Ustawa o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą(3). W miejsce wymienionych wyżej aktów wejdą w życie liczne rozporządzenia Rady(4), które powinny być stosowane bezpośrednio przez wszystkie państwa członkowskie. Od maja 2004 będzie również obowiązywać Taryfa celna przygotowana przez Komisję Europejską. Nadal będą obowiązywać przepisy krajowe odnoszące się do kontroli celnej (pozostaną bowiem nadal przejścia graniczne z Białorusią, Ukrainą, Rosją), właściwości organów celnych oraz postępowania celnego. Poziom stawek obowiązujących w Unii Europejskiej różni się od poziomu ceł w Polsce. Generalnie można określić stawki celne w Unii jako niższe niż stosowane obecnie w kraju. Liberalizacja stawek celnych dotyczyć będzie między innymi pojazdów produkowanych poza Wspólnotą (np. Japonia, Rosja). W Polsce obecnie takie pojazdy obłożone są cłem nawet do 35 proc., akcesja zobowiąże nas w tym zakresie do redukcji ceł, które w Unii Europejskiej wynoszą około 10 proc. Obniżenie stawek powinno znaleźć odzwierciedlenie w cenie aut produkowanych poza Unią Europejską. W związku z wprowadzeniem jednolitej polityki celnej pozostaje również zniesienie barier podatkowych. Oznacza to, że osoby dokonujące zakupów w którymkolwiek z krajów członkowskich, płacić będą VAT w momencie zakupu, co stanowi regułę opodatkowania w kraju pochodzenia towaru. Wyjątkiem od tej zasady będzie sprzedaż nowych samochodów oraz sprzedaż wysyłkowa. Reasumując, gdy zamówimy za granicą nowy samochód (stan nowości zgodnie z unijnymi przepisami trwa do 6 miesięcy) VAT zapłacimy w Polsce, natomiast w przypadku używanych samochodów VAT-u w kraju nie zapłacimy. Dodatkowo w systemie sprzedaży aut przewiduje się liczne zmiany związane między innymi z przygotowanym przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Rozporządzeniem motoryzacyjnym(5). Wymienione rozporządzenie wprowadza przepisy umożliwiające dealerowi sprzedaż modeli różnych marek (nie jednej jak dotychczas), a także części zamiennych do nich. Nowe pojazdy będzie można również sprzedawać w supermarketach, komisach oraz poprzez Internet. Dealerzy nie będą zobowiązani do prowadzenia stacji serwisowych dla sprzedawanych przez siebie aut, w przyszłości będą oni mogli zawrzeć umowę o świadczenie usług serwisowych z inną firmą. Co więcej zakłady serwisowe nie będą musiały stosować oryginalnych części zamiennych a jedynie „odpowiadających jakością oryginalnym”. Rozporządzenie wejdzie w życie l lutego 2004 roku. Przewiduje się, iż wejście Polski do Unii Europejskiej nie wpłynie znacząco na cenę samochodów w kraju, natomiast bardzo atrakcyjnym towarem staną się używane pojazdy (powyżej 6 miesięcy) sprowadzane z pozostałych krajów Unii ze względu na „nieobciążenie” ich podatkiem VAT w Polsce.

Anna Matusiak

(1) Art. 23 Traktatu.
(2) Z dnia 9 stycznia 1997 roku, DzU z 2001r. Nr 75, póz. 802 z późn. zm.
(3) Z dnia 26 września 2002 roku, DzU Nr 188, póz. 1272.
(4) Np. Rozporządzenie Rady Nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy kodeks celny, Rozporządzenie Rady Nr 918/83 ustanawiające Wspólnotowy system zwolnień celnych.
(5) Rozporządzenie w sprawie określonych porozumień wertykalnych w sektorze pojazdów samochodowych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję, DzU Nr 38, poz. 329.