08.08.2004, Wiadomości Handlowe

Ustawa o warunkach zdrowej żywności i żywienia

Ustawa o warunkach zdrowej żywności i żywienia (zwana dalej ustawą), która jeszcze na początku roku wywoływała ogromne emocje w związku z systemem HACCP, określa bardzo wyraźnie, co jest dopuszczalne w zakresie produkcji oraz obrotu żywnością, jak również, jakie działania producentów oraz wprowadzających do obrotu nie zapewniają właściwej jakości zdrowotnej żywności i poprzez to stanowią naruszenie przepisów ustawy oraz kodeksu wykroczeń.
Każdy, kto przeczyta przepisy ustawy o warunkach zdrowej żywności i żywieniu pozostanie w przekonaniu, iż przepisy tak wnikliwie określają obowiązki producentów żywności oraz przedsiębiorców-handlowców, iż zdrowiu i dobremu samopoczuciu konsumentów nic nie zagraża. Niestety przykłady ostatnich tygodni, choćby tylko wspomnieć niechlubne praktyki w sklepie "Champion", stanowią dowód na to, iż albo przedsiębiorcy przepisów ustawy nie czytają albo ich nie respektują, gdyż dolegliwość wynikająca z przepisów za jej naruszenie jest niewielka. Bezsprzecznym jest jednak, iż artykuł 25 ustawy stanowi: środki spożywcze, dozwolone substancje dodatkowe lub inne składniki żywności rozprowadzane w opakowaniach jednostkowych, znakowane datą minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia, mogą być wprowadzone do obrotu do tej daty lub terminu. Te same zasady stosuje się do artykułów wprowadzanych do obrotu bez opakowań jednostkowych, jeżeli wobec nich została ustalona data minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia. Ustawa wprowadza, zatem dwa pojęcia związane z jakością zdrowotną żywności; datę minimalnej trwałości, oznaczającą datę, do której prawidłowo przechowywany produkt lub transportowany środek spożywczy zachowuje pełne właściwości fizyczne, chemiczne, mikrobiologiczne oraz organoleptyczne i termin przydatności do spożycia, po upływie którego środek spożywczy traci przydatność do spożycia – termin ten jest stosowany do oznaczenia środków spożywczych nietrwałych mikrobiologicznie. Wprowadzony zakaz obejmuje obrót żywnością przeterminowaną również w rozumieniu upływu minimalnej daty trwałości oraz żywnością zepsutą i zafałszowaną (środek spożywczy zafałszowany, to taki, którego skład lub inne właściwości zostały zmienione, np. nazwa, data, wygląd). Przedsiębiorcy, którzy naruszają przepisy o warunkach zdrowotnych żywności popełniają wykroczenie z art. 136 lub 137 kodeksu wykroczeń i mogą podlegać karze aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny. Uprawnionym do nałożenia grzywny jest inspektor Inspekcji Handlowej, która przeprowadza kontrole legalności oraz rzetelności działania przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą również w zakresie jakości produktów znajdujących się w obrocie. Niestety, jakkolwiek wysokość grzywny być może ma charakter dolegliwy dla małego przedsiębiorcy, to z całą pewnością pozostanie niezauważona przez "makroprzedsiębiorcę". Wprawdzie cytowane powyżej przepisy nie stanowią dostatecznej gwarancji dla konsumentów, iż produkty im oferowane będą należytej jakości i nie spowodują zagrożenia dla zdrowia a nawet życia, to z pewnością indywidualne działania pokrzywdzonych konsumentów mogłyby wpływać restrykcyjnie na nierzetelnych sprzedawców. Art. 5 ustawy otwiera drogę każdemu, kto poniósł szkodę wyrządzoną przez żywność niewłaściwej jakości zdrowotnej, zepsutą, zafałszowaną lub szkodliwą dla zdrowia, do dochodzenia odszkodowania w procesie cywilnym, a ten mógłby zakończyć się już o wiele wyższym odszkodowaniem niż najwyższa grzywna nałożona przez Inspekcję Handlową.

Anna Matusiak