14.09.2004, Wiadomości Handlowe

W jakich krajach sklepy pracują w niedzielę

Najbardziej liberalne ustawodawstwo istnieje w Szwecji, gdzie regulacjom podlega jedynie tygodniowa liczba godzin otwarcia a pozostałe szczegóły dostosowywane są do warunków lokalnych. W tym samym kierunku zmierzają również rozwiązania przyjęte w Holandii w 1996 r. Godziny otwarcia sklepów określane są na szczeblu centralnym (Austria, Dania, Finlandia) lub lokalnym (Hiszpania, Włochy). W Portugalii przyjęte zostało rozwiązanie pośrednie. Godziny otwarcia sklepów wielkopowierzchniowych wyznaczono centralnie, a w pozostałych przypadkach kompetentne są lokalne władze samorządowe.
Różna jest również szczegółowość przyjmowanych ustaleń. W skrajnych przypadkach określa się porę zamykania sklepów (Austria). Rozwiązania bardziej liberalne wyznaczają jedynie dopuszczalne godziny otwarcia (Belgia, Finlandia), maksymalny czas pracy (Francja) lub minimalny tygodniowy czas pracy (Hiszpania). W przypadku uregulowań szczegółowych przewidywana jest na ogół dosyć długa lista odstępstw.
Przedmiotem wielu kontrowersji i emocji jest sprawa handlu w niedzielę. Stosowane rozwiązania zawarte są w szerokim przedziale od całkowitego zakazu do pełnej swobody w handlu. W Szkocji i Szwecji regułą jest całkowita swoboda otwierania sklepów w niedzielę. We Francji istnieje szereg ograniczeń swobody zatrudniania pracowników, podczas gdy właściciel może dowolnie określać czas własnej pracy. We Włoszech i Grecji przy generalnym zakazie handlu w niedzielę wyjątki przewidziano dla terenów turystycznych. Natomiast w Niemczech istnieje generalny zakaz handlu w niedzielę.

Austria

Godziny otwarcia sklepów są uregulowane w restrykcyjnej ustawie z 1991 r. (Öffenungszeitengesetz). Przeprowadzona w 1997 r. nowelizacja umożliwiła nieznaczne przedłużenie czasu pracy w soboty. Obowiązuje zakaz handlu detalicznego w niedzielę. Sklepy zamykane są o godz. 18.00, przy czym sklepy spożywcze i supermarkety mogą przedłużyć pracę najwyżej do godz. 20.00.

Belgia

Placówki handlowe w Belgii mogą być otwarte w piątki i dni robocze poprzedzające święta, w godz. 5.00-21.00. Jeżeli dzień świąteczny przypada w poniedziałek, w poprzedzającą go sobotę handel jest dopuszczalny do godz. 21.00. W pozostałe dni sklepy mogą być otwarte w godz. 5.00-20.00 Obowiązuje zakaz handlu w niedzielę; sklepy mogą być otwarte jedynie przez 3-5 niedziel w roku. Wyjątkowo mogą być otwarte w niedzielę sklepy w centrach turystycznych.

Dania

Godziny otwarcia sklepów w Danii regulowane są centralnie. Punkty sprzedaży detalicznej muszą być zamknięte od godz. 17.00 w soboty do godz. 6.00 w poniedziałki oraz w dni świąteczne, rocznicę konstytucji i Wigilię. Wprowadzono prawo do handlu w wybrane 4 niedziele w roku. Ograniczenia te nie dotyczą sprzedaży z automatów oraz handlu na dworcach, statkach pasażerskich, samolotach, pociągach a także na wystawach, zabawach i w parkach. W soboty poprzedzające niektóre dni świąteczne sklepy i zakłady usługowe mogą być otwarte do godz. 20.00. Punkty handlowe prowadzące w dni powszednie sprzedaż pieczywa, gazet i artykułów mlecznych mogą być otwarte w niedziele i niektóre dni świąteczne w godz. 7.00-11.00.
W szczególnych sytuacjach ustawa przewiduje wydanie zgody na handel (na wniosek gminy) w soboty po godz. 17.00 oraz w niedziele. Dopuszcza się także możliwość przedłużenia godzin pracy sklepów (poza placówkami branżowymi i należącymi do jakiejkolwiek sieci handlowej), których obrót roczny nie przekracza 23 mln koron duńskich (łącznie z VAT).

Finlandia

Sklepy mogą być czynne od poniedziałku do piątku od 7.00 do 21.00 i w soboty od 7.00 do 18.00. Mogą być również otwarte w niedziele w godz. 12.00-21.00, ale wyłącznie w maju, czerwcu, lipcu, sierpniu, wrześniu, listopadzie i grudniu. Obowiązuje natomiast zakaz handlu w święta religijne. Jako wyjątek od generalnej zasady sklepy mniejsze niż 400 m kw. mogą prowadzić handel cały rok oprócz świąt religijnych. Powyższe ustalenia nie dotyczą kiosków, sklepów na stacjach benzynowych oraz sklepów na mało zaludnionych obszarach.

Francja

Od poniedziałku do soboty sklepy we Francji otwarte są bez ograniczeń. W niedzielę sklepy są zamknięte, co wiąże się bezpośrednio z prawem zatrudnionych do cotygodniowego wypoczynku. Odstępstwa od tej zasady mogą dotyczyć towarów i usług pierwszej potrzeby oraz tych dóbr, na które zapotrzebowanie nasila się szczególnie w niedziele. Chodzi tu zwłaszcza o regiony typowo turystyczne lub na których zlokalizowane są ośrodki kulturalno-wypoczynkowe. W tych przypadkach prefekt regionu wydaje indywidualną zgodę na otwarcie sklepu w niedziele.
Prawo do wypoczynku niedzielnego może być również zmodyfikowane na wniosek większości zatrudnionych w danej profesji, poprzez wprowadzenie innego wolnego dnia tygodnia bądź wprowadzenie systemu zmianowego. Taką zgodę wydaje prefekt regionu i dotyczy ona wszystkich przedsiębiorstw tego typu (niemożliwa jest natomiast zgoda indywidualna). Ponadto mer danej społeczności może udzielić zbiorowej zgody na otwarcie określonego typu sklepów w maksymalnym wymiarze trzech niedziel w roku.
Przedziały godzin otwarcia sklepów nie są prawnie wyznaczone. Maksymalny dzienny czas pracy (włączając przerwy) określony jest na 12 godzin dla pracujących w handlu żywnością i na 10 godzin dla pracujących w pozostałych typach sklepów. Czas otwarcia sklepów z artykułami żywnościowymi ograniczony jest do 13 godzin, a pozostałych sklepów do 11 godzin dziennie.

Grecja

W niedziele, święta publiczne i religijne sklepy w Grecji są zamknięte poza sklepikami turystycznymi. W dni powszednie obiekty handlowe są czynne zwykle w godzinach 8.00-20.30, w soboty 8.00-18.00.

Hiszpania

Minimalny czas otwarcia sklepów w Hiszpanii wynosi 72 godziny w tygodniu, a maksymalny 90 godzin. Dopuszczalna jest praca w 8 niedziel i dni świątecznych w roku (maksymalnie 12 niedziel i świąt). Dni i godziny funkcjonowania placówek handlowych ustalają władze lokalne poszczególnych regionów autonomicznych. Za zgodą władz lokalnych punkty handlowe prowadzące sprzedaż pieczywa i dań gotowych, kioski z gazetami, kwiaciarnie, stacje paliw, apteki, sklepy w pasie nadgranicznym i w strefach turystycznych mogą być otwarte znacznie dłużej niż ustalają to minimalne limity godzinowe.
Od 1 stycznia 2005 r. obiekty handlowe będą mogły być otwarte maksymalnie 8 dni świątecznych w roku i 72 godziny w tygodniu. Pewna swoboda została pozostawiona autonomiom lokalnym np. rząd kataloński przyjął klauzulę specjalną, że obiekty handlowe mogą być czynne maksymalnie 12 godzin na dobę w godzinach 7.00-24.00.
Holandia

Od 1996 r. władze lokalne w porozumieniu z branżowymi organizacjami kupieckimi na swoim terenie decydują, które sklepy w określone dni tygodnia powinny pracować dłużej. Punkt handlowy może być otwarty nawet przez całą dobę.
Niemcy

Od roku można robić zakupy od poniedziałku do soboty aż do godz. 20.00 – o ile właścicielowi sklepu to się opłaca. W niedziele i święta oraz w nocy sklepy są zamknięte, ale oczywiście są wyjątki – działają punkty sprzedaży na dworcach i stacjach benzynowych, piekarnie, kwiaciarnie i niektóre kioski gazetowe w niedzielne poranki, a w regionach turystycznych mogą działać sklepy sprzedające to, czego potrzeba turystom. Tutaj decyzja należy do władz miasta lub dzielnicy i często dochodzi do sporów, czy np. turyście potrzebne są tylko pamiątki i przewodniki, czy także kosmetyki albo meble... Handluje się także w cztery niedziele w roku (głównie w czasie adwentu) oraz wyjątkowo np. podczas wielkich masowych imprez w miastach. Kilka tygodni temu niemiecki trybunał konstytucyjny potwierdził zasadniczy zakaz handlu w niedziele i święta, uznając, że te dni wolne są chronione przez konstytucję.

Portugalia

Maksymalny czas otwarcia super i hipermarketów oraz placówek handlowych usytuowanych w centrach handlowych wynosi od poniedziałku do soboty 6.00-24.00, a w niedziele 8.00-13.00, przy czym w listopadzie i grudniu mogą być one otwarte dłużej, między 6.00 i 24.00. Godziny otwarcia pozostałych sklepów regulowane są przez lokalne władze samorządowe na ogół w przedziale od 6.00 do 24.00. Izby miejskie na podstawie opinii związków zawodowych, zrzeszeń pracodawców lub zrzeszeń konsumenckich mogą skrócić lub przedłużyć te limity.

Szwecja

Godziny otwarcia sklepów w Szwecji nie są regulowane centralnie. Regulacjom podlega jedynie tygodniowa liczba godzin otwarcia placówek handlowych.

Wielka Brytania

Od 1994 r. nie ma żadnych restrykcji co do godzin otwarcia sklepów o powierzchni mniejszej niż 280 m kw. Placówki o większej powierzchni mogą być otwarte w niedzielę przez 6 kolejnych godzin pomiędzy 10.00 a 16.00 pod warunkiem zgłoszenia tego faktu lokalnym władzom oraz umieszczenia informacji o godzinach handlu w widocznym miejscu wewnątrz i na zewnątrz sklepu. Obowiązuje też dla tych placówek zakaz handlu w Wielkanoc oraz Boże Narodzenie.

Włochy

Kompetencje w sprawie wyznaczania godzin otwarcia sklepów posiadają we Włoszech władze lokalne. Ogólna zasada, że sklepy są w niedziele zamknięte, a w pozostałe dni tygodnia otwarte, w zimie do godz. 20.00, a w lecie do 21.00 ma w praktyce liczne wyjątki. W miejscowościach o nasilonym ruchu turystycznym sklepy mogą być otwarte do późnych godzin nocnych oraz w niedziele.

Mariola Szkoda
Polska Izba Handlu