Stanowisko Komitetu ds. Handlu do ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473, z późn. zm.) ma na celu ograniczenie barier w prowadzeniu działalności gospodarczej, poprzez zmniejszenie reglamentacji administracyjnej nakładanej na przedsiębiorców przy ubieganiu się o wydanie zezwolenia na handel napojami alkoholowymi i wykonywaniu działalności gospodarczej. Ponadto projektowane rozwiązania moją na celu zmniejszenie uznaniowości, doprecyzowanie i przyśpieszenie procedur pozwalających na rozpoczęcie działalności gospodarczej oraz skonkretyzowanie zasad odpowiedzialności za sprzedaż napojów alkoholowych w przypadkach, gdy jest to zabronione przez prawo.

Potrzeba wprowadzenia przedmiotowych zmian wynika z faktu, iż koncesja na handel napojami alkoholowymi w obecnym kształcie jest archaiczna i nie przystaje nie tylko do potrzeb wewnętrznego rynku handlu detalicznego, ale także do unijnych rozwiązań dotyczących swobodnej wymiany towarów i działalności gospodarczej.

Zdaniem KIG, Przedmiotowy projekt zakłada wprowadzenie korzystnych rozwiązań dla przedsiębiorców ubiegających się o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, chroniąc jednocześnie interesy konsumentów, poprzez jednoznaczne uregulowanie zasad odpowiedzialności karnej osób sprzedających lub podających napoje alkoholowe oraz kierowników zakładów handlowych lub gastronomicznych, którzy nie dopełnili nałożonych ustawą obowiązków.

Likwidacja limitów punktów sprzedaży, a w konsekwencji zwiększenie dochodów gmin za wydane zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych może być korzystne ze społecznego punktu widzenia, gdyż w większości gmin, jak wynika z raportu przekazanego przez NIK (okres 2006 – 2007), środki pochodzące z opłat za zezwolenia są jedynym źródłem finansowania profilaktyki i przeciwdziałania skutkom uzależnień. Tymczasem powinny być jedynie dodatkowym źródłem finansowania tych zadań. Jednocześnie w związku z podwyżką akcyzy od 1 stycznia 2009 r., a w konsekwencji ze wzrostem cen napojów alkoholowych nie przewiduje się, aby projektowane rozwiązania wpłynęły na wzrost spożycia napojów alkoholowych.

Badania pokazują, iż spadek sprzedaży alkoholu w I kwartale 2009 r. w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku wynosi 28%. Spadek sprzedaży dotknął również we wskazanym wyżej okresie segment piwa, gdzie wstępne statystki wskazują na spadek sprzedaży napojów alkoholowych w związku z panującym na rynku spowolnieniem gospodarczym, wzrostem inflacji oraz narastającym bezrobociem. Ceny towarów i usług konsumpcyjny w czerwcu br. w porównaniu z tym samym czasem roku poprzedniego wzrosły o 3,5% jak wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego. Natomiast w porównaniu z majem były wyższe o 0,2 procent.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz konieczność deregulacji rynku handlu alkoholem, wynikającej z rozwiązań unijnych, ustawodawca powinien dążyć do ułatwiania przedsiębiorcom rozpoczynania i prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na dystrybucji alkoholu. Wprowadzenie w życie projektowanych zmian pozytywnie wpłynie na konkurencyjność na rynku sprzedaży alkoholu, co będzie korzystne dla konsumentów, gdyż może spowodować zwiększenie atrakcyjności oferowanych produktów przy zachowaniu umiarkowanych cen.

Konkurencyjny rynek usług ma również istotne znaczenie przy wspieraniu wzrostu gospodarczego, a tym samym sprzyja tworzeniu miejsc pracy. Likwidacja ograniczeń w dystrybucji wprowadzonych przez gminy spowoduje, iż to rynek będzie decydował, ile na terenie miasta czy gminy będzie punktów sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych. Zmiany wpłyną pozytywnie na sektor handlu alkoholem, gdyż dadzą przedsiębiorcom większą swobodę działania.

Na uwagę zasługuje również fakt, iż na rynku wódki dominuje sprzedaż wódki krajowej – 96 % wolumenu sprzedaży (źródło: Nielsen, badany okres: kwiecień 2008 – marzec 2009). Ułatwienie dystrybucji napojów alkoholowych wpłynie więc pozytywnie głównie na producentów krajowych gdyż ich wódka najczęściej jest kupowana przez konsumentów. Jednocześnie w odniesieniu do lokalizacji sprzedaży wódki, czyli udziałów poszczególnych kanałów dystrybucji w sprzedaży, wódka jest kategorią, której sprzedaż w większym stopniu jest zlokalizowana w handlu tradycyjnym. Sklepy o powierzchni sprzedaży poniżej 300 m2 odpowiadały za ponad 77% obrotu tą kategorią. Natomiast jak wynika z badania Nielsena, w okresie kwiecień 2007 – marzec 2009, udział handlu nowoczesnego w sprzedaży wódki (sklepy o powierzchni sprzedaży powyżej 300 m2) to tylko 22,8%, z czego 16,5% przypadło na supermarkety poniżej 2500 m2, a tylko 6,2% sprzedaży zlokalizowanej było w hipermarketach powyżej 2500 m2. Lokalizacja sprzedaży piwa wygląda w Polsce niemal identycznie. Z powyższego wynika, iż o zakupie napojów alkoholowych w naszym kraju decyduje raczej bliskość sklepu, zaś czynniki takie jak większy wybór produktów czy niższe ceny – będące wyróżnikami handlu nowoczesnego – wydają się mieć mniejsze znaczenie. W związku z powyższym zniesienie barier w postaci limitów punktów sprzedaży będzie miało największe znaczenie dla małych przedsiębiorstw, gdyż umożliwi im dotarcie do konsumenta, a często także utrzymanie się na rynku, co w związku z kryzysem gospodarczym będzie korzystne ze społecznego punktu widzenia.

Ustawa w obecnym brzmieniu ogranicza prowadzenie działalności gospodarczej, gdyż jest niedostosowana do panujących realiów rynkowych i technologicznych. Aktualnie gminy w drodze uchwał mogą ograniczać sprzedaż na danym terenie, tworząc tym samym niejednolite warunki do prowadzenia działalności gospodarczej. Rozwiązania proponowane w przedmiotowym projekcie mogą mieć pozytywny wpływ na zwiększenie stabilności finansowej przedsiębiorstw. Natomiast zwiększenie przejrzystości gospodarczej na rynku może mieć przełożenie na poprawę warunków handlowych i lepszą kontrolę nad wypłacalnością i rzetelnością partnerów biznesowych.

Wejście w życie projektowanych rozwiązań będzie miało pozytywne skutki prawne ,w szczególności w zakresie dotyczącym ograniczenia uznaniowości i uproszczenia procedur. Proponowane zmiany mają na celu usprawnienie funkcjonowania system wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz modyfikację niektórych obowiązków administracyjnych, w tym obowiązku dołączania do wniosku szeregu zbędnych dokumentów, nie związanych bezpośrednio z celem wydawania samego zezwolenia. Przedsiębiorca Ubiegający się o zezwolenie na handel napojami alkoholowymi nie będzie musiał posiadać pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałą. Obecnie rozwiązania ustawowe, w przedmiotowym zakresie ,prowadzą do zbędnego przedłużania procedury wydawania zezwoleń.

Przewodniczący Komitetu Handlu
przy Krajowej Izbie Gospodarczej
Waldemar Nowakowski